ललितपुरको सिद्दिपुर–थैबा–गोदावरी सडक अहिले केवल एक भौतिक पूर्वाधारको समस्या मात्र होइन, सिद्दिपुर–थैबा–गोदावरी सडकको अवस्था अहिले यस्तो बनेको छ कि यसलाई “सडक” भन्दा पनि “सास्तीको मार्ग” भन्नु उपयुक्त हुन्छ।
ललितपुर महानगरपालिका वडा २८ र २९, गोदावरी नगरपालिका वडा १४ तथा महालक्ष्मी नगरपालिका वडा ६ अन्तर्गत पर्ने यस सडक खण्डमा वर्षौंदेखि निर्माण कार्य अलपत्र अवस्थामा छ, जसले गर्दा स्थानीय बासिन्दाको दैनिकी नै कष्टकर बनेको छ। यो सडक खण्ड वर्षौंदेखि अलपत्र अवस्थामा रहँदा स्थानीय बासिन्दाहरू दैनिक रूपमा कष्टकर जीवन बिताउन बाध्य भएका छन्।
“सडक बनाउने भनेर खने, त्यसपछि छोडे—अहिले न बाटो छ, न व्यवस्था,” एक आक्रोशित स्थानीयको भनाइले यहाँको वास्तविकता प्रस्ट पार्छ। सुरुमा ठूलो तामझामका साथ घोषणा गरिएको सडक निर्माण योजना अहिले टेन्डर प्रक्रिया, कागजी काम र जिम्मेवारी पन्छाउने प्रवृत्तिको चपेटामा परेर ठप्प जस्तै बनेको छ।
हिउँद लागेपछि सडक धुलोको बादलमा हराउँछ। बिहानदेखि बेलुकासम्म सवारी साधन गुड्दा उड्ने बाक्लो धुलोले घरभित्र बस्नै नसकिने अवस्था हुन्छ। झ्याल–ढोका बन्द गर्दा पनि धुलो छिर्छ, भान्सादेखि सुत्ने कोठासम्म असर पुर्याउँछ। बालबालिका र वृद्धवृद्धामा खोकी, दम र एलर्जीका समस्या बढ्दै गएका छन्। “हामी त दिनहुँ धुलो खान बाध्य छौं,” स्थानीयको पीडा स्पष्ट सुनिन्छ।
तर पीडा यतिमै सीमित छैन। वर्षा लागेपछि यही सडक हिलोको दलदलमा परिणत हुन्छ। पैदल हिँड्नै नसकिने, मोटरसाइकल चिप्लिने, गाडी फस्ने—यस्ता दृश्य यहाँ दैनिकजसो देखिन्छन्। बिरामीलाई अस्पताल पुर्याउनुपर्दा आफन्तहरू जोखिम मोलेर हिँड्न बाध्य छन्। कतिपय अवस्थामा एम्बुलेन्ससमेत प्रवेश गर्न नसक्ने अवस्था रहेको गुनासो छ।
सबैभन्दा गम्भीर कुरा के भने, यति धेरै समस्या हुँदाहुँदै पनि सम्बन्धित निकायहरू प्रभावकारी रूपमा अघि सरेको देखिँदैन। ललितपुर महानगरपालिका, गोदावरी नगरपालिका र महालक्ष्मी नगरपालिका बीच स्पष्ट जिम्मेवारी बाँडफाँड र समन्वयको अभाव देखिएको स्थानीयको आरोप छ। “काम कसले गर्ने भन्ने नै टुंगो छैन, त्यसैले कामै अघि बढेन,” एक स्थानीयले आक्रोश व्यक्त गरे।
स्थानीय व्यवसायीहरू भन्छन्—“सडक बिग्रिएपछि ग्राहक आउनै छोडे, व्यापार चौपट भयो।” विद्यालय जाने बालबालिकाले जुत्ता हिलोले भरिएर, कपडा धुलोले ढाकिएर पढ्न जानुपर्ने अवस्था छ। दैनिक मजदुरी गर्नेहरूका लागि त यो सडक झन् ठूलो बाधा बनेको छ—समयमै काममा पुग्न नसक्ने, आम्दानी घट्ने, जीवन झन् कठिन हुने।
यति धेरै समस्या हुँदाहुँदै पनि सम्बन्धित निकायहरूबीच समन्वयको घोर अभाव देखिएको छ। ललितपुर महानगरपालिका, गोदावरी नगरपालिका र महालक्ष्मी नगरपालिका बीच “यो हाम्रो क्षेत्र, त्यो तिमीहरूको जिम्मा” भन्दै पन्छिने प्रवृत्तिले समस्या अझ गम्भीर बनाएको आरोप स्थानीयले लगाएका छन्। स्पष्ट योजना, समयसीमा र जिम्मेवारी निर्धारण बिना सुरु गरिएको काम अहिले अलपत्र अवस्थामा पुगेको देखिन्छ।
स्थानीयहरू प्रश्न गर्छन्—“कर तिर्ने बेला हामीलाई खोज्ने, तर सेवा दिने बेला किन कोही जिम्मेवार हुँदैन?” विकासको नाममा सुरु गरिएका योजनाहरू यस्तै अलपत्र पार्ने हो भने जनताको राज्यप्रति विश्वास कसरी टिक्ने?
कर तिरेर सेवा पाउनुपर्ने नागरिकले उल्टै सास्ती भोग्नुपरेको भन्दै जनआक्रोश चुलिँदै गएको छ। स्थानीयहरू भन्छन्।
“विकासको नाममा देखाइएको यो लापरबाही अब सहन सकिँदैन। यदि तत्काल काम सुरु भएन भने हामी सडकमा उत्रिन बाध्य हुनेछौं।”
अहिले अवस्था यस्तो छ कि सडकले केवल सास्ती मात्र दिएको छैन, यसले नागरिकको धैर्यको सीमा पनि परीक्षण गरिरहेको छ। पटक–पटक सम्बन्धित निकायलाई ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि ठोस कदम नचालिएको भन्दै स्थानीयहरू अब कडा कदम चाल्ने तयारीमा छन्।
“अब पनि काम सुरु भएन भने हामी चुप लागेर बस्दैनौं,” एक स्थानीय अगुवाले चेतावनी दिए, “हामी आन्दोलनमा जान्छौं, सडक अवरुद्ध गर्छौं, जिम्मेवार निकायलाई जवाफदेही बनाउँछौं।” वर्षौंदेखि दोहोरिँदै आएको आश्वासन, तर परिणाम शून्य यही चक्रले सिद्दिपुर–थैबा–गोदावरी सडकलाई आज “विकासको विडम्बना” बनाइदिएको छ। अब प्रश्न केवल सडक निर्माणको मात्र होइन, शासनको उत्तरदायित्व, पारदर्शिता र जनप्रतिबद्धताको पनि हो।
अब हेर्न बाँकी छ—के सम्बन्धित निकायहरू अझै पनि मौन बस्नेछन्? वा जनताको आक्रोश विस्फोट हुनु अघि नै जिम्मेवारी बहन गर्दै कामलाई गति दिनेछन्? अहिलेको अवस्थामा भने एउटा कुरा स्पष्ट छ—यो सडक अब केवल बाटो होइन, यो जनताको पीडा, आक्रोश र असन्तोषको प्रतीक बनिसकेको छ।
