चितवन – नेपाली कांग्रेसको १५ औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा युवा पुस्ताका राजनीतिक कार्यकर्ता तथा सामाजिक अभियन्ता विकास पौडेलले पार्टीको आगामी दिशा विचार, संगठनात्मक सुधार, सुशासन र नयाँ पुस्ताको नेतृत्व विकासमा केन्द्रित हुनुपर्ने बताएका छन्।
पौडेलले आफ्नो राजनीतिक तथा सामाजिक यात्रालाई कुनै एउटा पद वा राजनीतिक परिचयमा सीमित नभई संगठन निर्माण, सामाजिक सेवा, संस्थागत नेतृत्व र सञ्चार क्षेत्रसँग जोडिएको निरन्तर सिकाइको यात्राका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनका अनुसार राजनीति व्यक्तिगत पद प्राप्तिको माध्यम नभई जनताको विश्वासलाई जिम्मेवारीमा रूपान्तरण गर्ने माध्यम हो।
नेपाली कांग्रेसको लोकतान्त्रिक विचार र मूल्य–मान्यताप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता रहेको बताउँदै पौडेलले लोकतन्त्रलाई केवल निर्वाचन प्रक्रियाका रूपमा बुझ्न नहुने धारणा राखेका छन्। नागरिक अधिकार, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, विधिको शासन र राज्यप्रतिको जनविश्वास लोकतन्त्रका आधारभूत पक्ष भएको उनको भनाइ छ।
कांग्रेसको संगठनसँग जोडिएर काम गर्ने क्रममा कार्यकर्ता र जनताका अपेक्षालाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएको उल्लेख गर्दै उनले १५ औँ महाधिवेशनलाई नेतृत्व चयनको औपचारिक प्रक्रियाभन्दा पार्टीको विचार, संगठनात्मक संस्कार, जनसम्बन्ध र भावी राजनीतिक प्राथमिकता पुनः परिभाषित गर्ने अवसरका रूपमा लिनुपर्ने बताएका छन्।
उनले पार्टीभित्र गुटको गणितभन्दा विचारको बहस, व्यक्तिगत पहुँचभन्दा संगठनात्मक क्षमता र आश्वासनभन्दा परिणामलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। नेतृत्व परिवर्तनसँगै नेतृत्व संस्कारमा समेत परिवर्तन आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।
लोकतान्त्रिक विचारलाई जनस्तरसम्म पुर्याउनुपर्नेमा जोड
प्रजातान्त्रिक विचार समाजसँगको आबद्धताले आफ्नो वैचारिक यात्रालाई थप बलियो बनाएको पौडेलले बताएका छन्। कार्यसमिति सदस्य हुँदै सचिव र उपाध्यक्षको जिम्मेवारी निर्वाह गर्दा संगठन सञ्चालन, समसामयिक राजनीतिक बहस र लोकतान्त्रिक मूल्यको पक्षमा काम गर्ने अनुभव प्राप्त भएको उनले उल्लेख गरेका छन्।
प्रजातान्त्रिक विचार समाज, चितवनको २७ औँ साधारणसभा तथा ११ औँ अधिवेशनका क्रममा सचिवका रूपमा सांगठनिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेको अनुभव उल्लेख गर्दै उनले लोकतान्त्रिक चेतना गाउँ–गाउँसम्म विस्तार गर्नुपर्ने बताएका छन्।
उनका अनुसार लोकतन्त्र राजनीतिक दलका कार्यालय वा राजधानीमा हुने बहसमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। किसान, श्रमिक, विद्यार्थी, महिला, व्यवसायी, युवा तथा आम नागरिकले आफ्नो अधिकार, कर्तव्य र राज्यको उत्तरदायित्वबारे बुझ्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वको वास्तविक अवसर आवश्यक
पौडेलले युवाको राजनीतिक सहभागितालाई कांग्रेसको भविष्यसँग जोडेर हेरेका छन्। युवालाई केवल भीड, नारा वा सामाजिक सञ्जालको उपस्थितिका लागि प्रयोग नगरी नीति निर्माण, संगठन सञ्चालन, सार्वजनिक बहस र नेतृत्व विकासमा वास्तविक अवसर दिनुपर्ने उनको धारणा छ।
उनले नयाँ पुस्ताले पुरानो पुस्ताको योगदानलाई अस्वीकार गर्नेभन्दा त्यसबाट सिक्दै नयाँ राजनीतिक संस्कार निर्माण गर्नुपर्ने बताएका छन्। अनुभव र ऊर्जा, निरन्तरता र परिवर्तन तथा विचार र प्रविधिबीचको सन्तुलन कांग्रेसको भावी शक्ति बन्न सक्ने उनको विश्वास छ।
सामाजिक सेवाबाट सिकेको नेतृत्वको पाठ
राजनीतिसँगै सामाजिक क्षेत्रमा समेत सक्रिय पौडेलले नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, कृष्णपुर शाखाको सल्लाहकार समिति सदस्यका रूपमा मानवीय सेवा तथा विपद्का समयमा समुदायसँग सहकार्य गर्ने अवसर पाएको बताएका छन्।
त्यस्तै, चित्रवन बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामा सदस्य हुदै सल्लाहकारका रूपमा काम गर्दा आर्थिक अनुशासन, संस्थागत सुशासन र सदस्यहितका विषयमा अनुभव हासिल गरेको उनले उल्लेख गरेका छन्।
पर्वत–चितवन समाजको नेतृत्वका क्रममा समुदायबीचको सम्बन्ध, सहकार्य र सामाजिक एकताको महत्व बुझ्ने अवसर पाएको तथा लायन्स क्लब इन्टरनेसनलमा कल्ब अध्यक्ष हुदै डिष्टिक कोषाध्यक्ष हुदै वित्तीय सल्लाहकारका रूपमा काम गर्दा वित्तीय व्यवस्थापन, पारदर्शिता र संस्थागत अनुशासनबारे अनुभव प्राप्त गरेको पौडेलको भनाइ छ।
उनका अनुसार सामाजिक संस्थामा प्राप्त जिम्मेवारीको मूल्यांकन पदबाट नभई त्यसबाट समाजमा परेको सकारात्मक प्रभावबाट हुनुपर्छ।
सञ्चारलाई सार्वजनिक उत्तरदायित्वको माध्यम मान्दै
सञ्चार क्षेत्रसँगको आबद्धतालाई पनि आफ्नो सार्वजनिक यात्राको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा लिँदै पौडेलले स्थानीय तथा सामाजिक विषयलाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउन सञ्चारमाध्यमको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्।
उनका अनुसार सञ्चार केवल सूचना सम्प्रेषण गर्ने माध्यम नभई समाजमा चेतना निर्माण गर्ने, प्रश्न उठाउने र सम्बन्धित निकायलाई जिम्मेवार बनाउने माध्यम पनि हो।
राष्ट्रिय हितमा आधारित परराष्ट्र नीति आवश्यक
पौडेलले नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिवेशमा भू–राजनीतिक दबाबलाई पनि गम्भीर विषयका रूपमा उठाएका छन्। भारत, चीन, अमेरिका लगायतका मित्रराष्ट्रसँगको सम्बन्ध भावनात्मक ध्रुवीकरणका आधारमा नभई नेपालको राष्ट्रिय हित, सार्वभौमिकता, पारस्परिक सम्मान र दीर्घकालीन रणनीतिक स्वार्थका आधारमा अघि बढाउनुपर्ने उनको धारणा छ।
नेपालले आफ्नो स्वतन्त्र निर्णय क्षमता कायम राख्दै सन्तुलित, स्वाभिमानी र राष्ट्रिय हितकेन्द्रित परराष्ट्र नीति अवलम्बन गर्नुपर्ने उनले बताएका छन्।
त्यस्तै, कानुनी प्रक्रियालाई कमजोर बनाउने, राजनीतिक प्रतिशोधलाई प्रश्रय दिने वा नागरिक अधिकारमाथि हस्तक्षेप गर्ने प्रवृत्ति लोकतन्त्रका लागि उचित नहुने उनको भनाइ छ। सरकार परिवर्तन लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको सामान्य हिस्सा भए पनि विधिको शासन र संवैधानिक मर्यादा कायम रहनुपर्ने उनले जोड दिएका छन्।
विगतको विरासतसँगै नयाँ एजेण्डा आवश्यक
पौडेलले नेपाली कांग्रेसको ऐतिहासिक योगदान र लोकतान्त्रिक विरासतलाई पार्टीको महत्वपूर्ण शक्ति मानेका छन्। तर विगतको गौरव मात्र भविष्यको राजनीतिक कार्यक्रम बन्न नसक्ने उनको धारणा छ।
उनका अनुसार रोजगारी, विदेशिने युवाको समस्या, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन, उत्पादन, प्रविधि र आर्थिक अवसरजस्ता समकालीन विषयलाई कांग्रेसले नयाँ राजनीतिक एजेण्डाका रूपमा अघि सार्नुपर्छ।
“नेतृत्व परिवर्तन मात्र होइन, नेतृत्व संस्कारमा परिवर्तन आवश्यक छ,” पौडेलको धारणा छ।
उनले वडा तहदेखि केन्द्रसम्म कार्यकर्ताले आफ्नो विचार र आवाज राख्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने, युवालाई जिम्मेवारी, महिलालाई समान अवसर तथा सक्षम कार्यकर्तालाई काम गर्ने ठाउँ उपलब्ध गराउनुपर्ने बताएका छन्।
असहमतिलाई लोकतान्त्रिक शक्तिका रूपमा लिनुपर्ने
पार्टीभित्रको मतभिन्नतालाई कमजोरीका रूपमा लिन नहुने पौडेलको भनाइ छ। लोकतन्त्रमा असहमति स्वाभाविक भएको भन्दै उनले असहमतिलाई सम्मान गर्न नसक्ने संगठन लोकतान्त्रिक हुन नसक्ने बताएका छन्।
तर मतभिन्नता व्यक्तिगत वैमनस्य वा गुटीय विभाजनको माध्यम बन्न नहुने उनको धारणा छ। महाधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा भए पनि त्यसपछि पार्टीलाई एकताबद्ध बनाएर अघि बढाउने राजनीतिक संस्कार विकास गर्नुपर्ने उनले बताएका छन्।
पदभन्दा जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता
आफूलाई तयार भइसकेको नेता भन्दा निरन्तर सिकिरहेको राजनीतिक कार्यकर्ताका रूपमा प्रस्तुत गर्दै पौडेलले नेपाली काङ्ग्रेस वडा सदस्यदेखि सचिव र क्षेत्र नम्बर २ क्षेत्रीय प्रबक्ताको रुपमा संगठनात्मक अनुभव, सामाजिक संस्थामा प्राप्त जिम्मेवारी, लायन्समा हासिल गरेको व्यवस्थापकीय अनुभव र सञ्चार क्षेत्रसँगको सम्बन्धलाई राजनीतिक यात्राका फरक–फरक सिकाइका रूपमा लिएका छन्।
उनका अनुसार नेतृत्वको आधारभूत पाठ भनेको निर्णय लिनुअघि सुन्ने, नेतृत्व गर्नुअघि विश्वास कमाउने र सार्वजनिक दाबी गर्नुअघि परिणाम देखाउने हो।
१५ औँ महाधिवेशनले कांग्रेसलाई नयाँ ऊर्जा, नयाँ सोच र नयाँ राजनीतिक संस्कारसहित अघि बढाउने अवसर प्रदान गर्नुपर्ने पौडेलको अपेक्षा छ।
उनले कांग्रेसको भविष्य केवल नेताहरूले नभई कार्यकर्ता, शुभेच्छुक, युवा, महिला, किसान, श्रमिक, उद्यमी, विद्यार्थी र आम नागरिकसँग पार्टीले निर्माण गर्ने सम्बन्धले निर्धारण गर्ने बताएका छन्।
उनका अनुसार अबको कांग्रेसले जनतासँग बोल्ने मात्र होइन, जनताको कुरा सुन्ने पार्टी बन्न आवश्यक छ। सत्ता प्राप्तिलाई अन्तिम लक्ष्य नभई लोकतान्त्रिक शासनमार्फत जनताको जीवनमा परिवर्तन ल्याउने साधनका रूपमा बुझ्नुपर्ने उनको धारणा छ।
“लोकतन्त्रप्रति विश्वास, विधिको शासनप्रति प्रतिबद्धता, संगठनप्रति जिम्मेवारी, समाजप्रति उत्तरदायित्व र नयाँ पुस्ताप्रति भरोसा नै मेरो राजनीतिक यात्राको आधार हो,” पौडेलले बताएका छन्।
१५औँ महाधिवेशनको प्रक्रियामा आफूले संगठनलाई बलियो बनाउने, लोकतान्त्रिक विचारलाई जनस्तरसम्म पुर्याउने र सार्वजनिक जीवनलाई थप जिम्मेवार बनाउने भूमिकालाई निरन्तरता दिने उनको प्रतिबद्धता छ।
