मानिसको जीवनमा सफलता संयोगले आउँदैन, त्यसका पछाडि वर्षौंको संघर्ष, धैर्य, त्याग, अनुशासन र निरन्तर मेहनत लुकेको हुन्छ। प्रत्येक सफल व्यक्तिको जीवनमा अनेक चुनौती, असफलता र कठिन मोडहरू आउँछन्। तर ती चुनौतीहरूलाई अवसरका रूपमा स्वीकार गरेर अघि बढ्न सक्ने मानिसहरू नै अन्ततः सफलताको शिखरमा पुग्छन्।

बाहिरबाट हेर्दा सरकारी जागिर सुरक्षित, सम्मानित र व्यवस्थित देखिए पनि त्यसभित्र असंख्य जिम्मेवारी, चुनौती र समाजप्रतिको गहिरो उत्तरदायित्व लुकेको हुन्छ। नागरिकको विश्वास जित्नु, निष्पक्ष सेवा दिनु र राज्यप्रतिको कर्तव्यलाई इमानदारीपूर्वक निभाउनु कुनै सामान्य कुरा होइन। यस्तै संघर्ष, सेवाभाव, नेतृत्व र जिम्मेवारीलाई आफ्नै कर्मले सार्थक बनाएकी एक कर्मशील महिला हुन्– बिनिता शर्मा।

हिमाली जिल्ला म्याग्दीको धौलागिरि नगरपालिका–६ मा बुबा भूमिश्वर उपाध्याय र आमा लक्ष्मी उपाध्यायको कोखबाट जन्मिएकी बिनिता शर्मा सामान्य पारिवारिक वातावरणमा हुर्किइन्। प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिएको हिमाली भूगोलमा बाल्यकाल बिताउँदा उनले कठिन परिस्थितिसँग जुध्न सिकिन्। पहाडले उनलाई संघर्षसँग हार नमान्ने साहस दियो भने परिवारले अनुशासन, इमानदारी र मेहनतको संस्कार सिकायो। यही संस्कार नै पछि उनको व्यक्तित्व निर्माणको आधार बन्यो।

उनका बुबा लामो समयदेखि मालपोत कार्यालयमा सरकारी सेवामा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो। घरमा सरकारी सेवाको वातावरण भए पनि बिनिताले सरकारी सेवाको वास्तविक अर्थ भने जीवनको यात्रासँगै अनुभवबाट बुझिन्। उनको बुझाइमा सरकारी सेवा केवल एउटा जागिर होइन, जनताको विश्वासको जिम्मेवारी हो।

उनी आफ्नो विगत सम्झिँदै मुस्कुराएर भन्छिन्, “सरकारी जागिर भनेको के हो भन्ने नै थाहा नपाई आमासँग झगडा गरेर घरबाट हिँडेकी थिएँ।” यो भनाइ केवल एउटा रमाइलो स्मरण मात्र होइन, एउटा युवतीको आत्मनिर्भर बन्ने साहस, आफ्नै बाटो आफैं रोज्ने दृढता र जीवन बदल्ने निर्णयको कथा पनि हो। कहिलेकाहीँ जीवनका कठिन मोडहरूले नै मानिसलाई आफ्ना वास्तविक क्षमता चिन्ने अवसर दिन्छन्।

उनले बागलुङस्थित विद्या मन्दिर विद्यालयबाट विद्यालय शिक्षा पूरा गरिन्। त्यसपछि राजनीतिशास्त्र (Political Science) विषयमा स्नातकोत्तर तहसम्म अध्ययन गरिन्। अध्ययनका क्रममा उनले केवल परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने लक्ष्य राखिनन्, समाज, शासन व्यवस्था र सार्वजनिक सेवाको गहिरो अध्ययन गरिन्। आफ्नो ब्याचबाट सरकारी सेवामा नाम निकाल्ने पहिलो विद्यार्थी बन्नु उनको निरन्तर मेहनत, आत्मविश्वास र लक्ष्यप्रतिको दृढ समर्पणको प्रमाण थियो।

सरकारी सेवामा प्रवेश गरेपछि उनको पहिलो पदस्थापन २०७१ सालमा दार्चुलास्थित महिला तथा बालबालिका विकास कार्यालयमा भयो। धेरैका लागि दुर्गम जिल्ला दार्चुला कठिन पोस्टिङ हुन सक्छ, तर बिनिता शर्माका लागि त्यही स्थान जीवनको सबैभन्दा ठूलो विद्यालय बन्यो। २०७१ देखि २०७४ सम्मको त्यहाँको बसाइले उनलाई सेवा भनेको के हो, राज्यप्रति नागरिकको अपेक्षा कस्तो हुन्छ र कर्मचारीको जिम्मेवारी कति गहिरो हुन्छ भन्ने कुरा व्यवहारमै सिकायो।

उनी भन्छिन्, “२०७१ देखि आजसम्मको यात्रामा दार्चुलाको समय सबैभन्दा कठिन थियो।” दुर्गम भूगोल, सीमित स्रोत–साधन, कठिन यात्रा, भौगोलिक विकटता र चुनौतीपूर्ण कार्यपरिस्थितिका बीच पनि उनले आफ्नो जिम्मेवारीबाट कहिल्यै पछि हटिनन्। उनले कठिनाइलाई बहाना बनाएनन्, बरु त्यसलाई सिकाइ र अनुभवको अमूल्य अवसरका रूपमा लिइन्। यही संघर्षले उनको आत्मविश्वासलाई अझ बलियो बनायो।

२०७४ देखि २०७५ सम्म उनले कीर्तिपुर नगरपालिकामा सेवा गरिन्। त्यसपछि २०७५ देखि २०७९ सम्म लिखु गाउँपालिकामा विभिन्न सामाजिक विकासका कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्दै आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गरिन्। हाल उनी महालक्ष्मी नगरपालिकाको सामाजिक विकास शाखामा शाखा प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालिरहेकी छन्। नेतृत्व सम्हालेको दुई वर्षभन्दा बढी समयभित्र उनले सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी, पारदर्शी र नागरिकमैत्री बनाउन उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेकी छन्।

उनको विचारमा नेतृत्व भनेको आदेश दिने पद होइन, विश्वास जित्ने क्षमता हो। असल नेतृत्वले कर्मचारीलाई प्रेरित गर्छ, सहकार्यको वातावरण सिर्जना गर्छ र संस्थालाई परिणाममुखी बनाउँछ। उनी निर्णय गर्दा नियमसँगै मानवीय संवेदनशीलतालाई पनि उत्तिकै महत्त्व दिन्छिन्। उनका अनुसार सरकारी जागिरको अर्थ केवल मासिक तलब बुझ्नु होइन। सरकारी कर्मचारी नागरिकप्रतिको उत्तरदायी प्रतिनिधि हुन्। कार्यालयमा आउने प्रत्येक सेवाग्राही सम्मानको हकदार हुन्छन्। उनीहरूको काम समयमै, सहज र नियमसम्मत रूपमा सम्पन्न गर्नु नै कर्मचारीको पहिलो कर्तव्य हो।

उनी भन्छिन्, “मेरो प्रयास सधैं एउटै रह्यो—कसैको काम अनावश्यक रूपमा नरोक्ने, सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सेवा दिने र कार्यालयलाई सेवामैत्री बनाउने।”

उनको व्यवहारले देखाउँछ कि सेवा केवल कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नु होइन, नागरिकलाई सम्मान र विश्वासको अनुभूति गराउनु पनि हो। उनी सेवाग्राहीको अनुहारमा सन्तुष्टिको मुस्कान देख्नुलाई आफ्नो कामको सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार ठान्छिन्।

उनी थप भन्छिन्, “निकै आक्रामक भएर आएका मानिसलाई पनि हँसाएर सन्तुष्ट बनाएर पठाउन सकेँ भने त्यही मेरो सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो।” वास्तवमा कर्मचारीको असली परीक्षा नियम पढ्नुमा होइन, कठिन परिस्थितिमा पनि धैर्य, संयमता र मानवीय व्यवहार प्रदर्शन गर्न सक्नुमा हुन्छ।

सामाजिक विकास शाखामा काम गर्दै गर्दा उनले महिलाका अनेक समस्या, सम्भावना र संघर्षलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर पाएकी छन्। त्यसैले उनी महिलाको आत्मनिर्भरतालाई समुन्नत समाज निर्माणको आधार मान्छिन्। उनका अनुसार महिला आर्थिक रूपमा सक्षम, शिक्षित र आत्मविश्वासी नभएसम्म वास्तविक समानता सम्भव हुँदैन। महिलालाई सीप, शिक्षा, रोजगारी र नेतृत्वका अवसर उपलब्ध गराउन सके समाजको विकास अझ दिगो र समावेशी बन्न सक्छ।

उनले सामाजिक विकासलाई केवल सरकारी कार्यक्रमका रूपमा नभई समाज रूपान्तरणको अभियानका रूपमा लिएकी छन्। बालबालिकाको अधिकार, महिला सशक्तीकरण, ज्येष्ठ नागरिकको सम्मान, अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकार र समावेशी विकासजस्ता विषयलाई उनले प्राथमिकताका साथ अघि बढाउँदै आएकी छन्।

आफ्नो सफलताको श्रेय उनी कहिल्यै एक्लैले लिँदिनन्। उनी सधैं भन्छिन् कि सफल नेतृत्वका लागि सक्षम टोली आवश्यक हुन्छ। जनप्रतिनिधि, सहकर्मी, कर्मचारी र स्थानीय समुदायको सहयोगबिनाको उपलब्धि दिगो हुन सक्दैन। विशेषगरी लालमाया मोक्तानलगायत सहकर्मीहरूको सहयोग र सकारात्मक कार्यसंस्कृतिले कार्यालयको सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी बनाउन मद्दत पुगेको उनी स्मरण गर्छिन्।

आज सरकारी सेवाप्रति समाजमा मिश्रित धारणा छन्। कतै उत्कृष्ट सेवा छ भने कतै ढिलासुस्ती, गैरजिम्मेवारी र सेवाग्राहीमैत्री व्यवहारको कमी पनि देखिन्छ। बिनिता शर्माको विचारमा परिवर्तन अरूबाट होइन, आफैंबाट सुरु हुनुपर्छ। सरकारी कार्यालय जनतालाई दुःख दिने ठाउँ होइन, नागरिकको समस्या समाधान गर्ने भरोसायोग्य संस्था बन्नुपर्छ। पद ठूलो भएर होइन, सेवाको गुणस्तर ठूलो भएर सम्मान प्राप्त हुन्छ। अधिकारभन्दा जिम्मेवारी ठूलो हुन्छ भन्ने भावना प्रत्येक कर्मचारीमा विकास हुन आवश्यक छ।

उनको जीवनयात्राले अर्को महत्त्वपूर्ण सन्देश पनि दिन्छ—संघर्ष कहिल्यै व्यर्थ हुँदैन। हिमाली गाउँबाट सुरु भएको यात्रा, उच्च शिक्षा, सरकारी सेवामा प्रवेश, दुर्गम जिल्लाको कठिन पोस्टिङ, विभिन्न स्थानीय तहमा सफल कार्यसम्पादन र नेतृत्वदायी भूमिकासम्मको यात्रा कुनै संयोग थिएन। यो निरन्तर मेहनत, धैर्य, इमानदारी, आत्मविश्वास र सेवाप्रतिको समर्पणको परिणाम थियो।

आजका धेरै युवाको सपना सरकारी सेवा हो। तर बिनिता शर्माको जीवनले एउटा गहिरो प्रश्न पनि उठाउँछ—के सरकारी जागिर केवल तलबका लागि हो, कि जनताको सेवाका लागि? यदि सेवाभाव छैन भने कुर्सीको कुनै अर्थ हुँदैन। यदि इमानदारी छैन भने पदको कुनै मूल्य रहँदैन। यदि नागरिकको विश्वास जित्न सकिएन भने उपलब्धि अधुरै रहन्छ।

उनको जीवनले सिकाउने सबैभन्दा ठूलो पाठ भनेको आफ्नो जिम्मेवारीलाई अवसरका रूपमा लिनु हो। इमानदारीपूर्वक गरिएको सानो कामले पनि समाजमा ठूलो सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। प्रत्येक नागरिकलाई सम्मान गर्ने संस्कार, सहानुभूतिपूर्ण व्यवहार र निष्पक्ष सेवा नै सुशासनको वास्तविक आधार हुन्।

बिनिता शर्माको यात्रा केवल एउटी सरकारी कर्मचारीको सफलता होइन, नयाँ पुस्ताका युवाहरूका लागि प्रेरणा, महिलाहरूका लागि आत्मविश्वासको स्रोत र सार्वजनिक सेवामा प्रवेश गर्ने प्रत्येक व्यक्तिका लागि एउटा मार्गदर्शन पनि हो। उनले प्रमाणित गरेकी छन् कि मेहनत, अनुशासन, सकारात्मक सोच र सेवाभावलाई जीवनको मूल मन्त्र बनाउन सकियो भने कुनै पनि चुनौती ठूलो हुँदैन।

अन्ततः, एउटा कर्मचारीको वास्तविक परिचय उसको पद होइन, उसको व्यवहार हो। एउटा कार्यालयको वास्तविक पहिचान भवन होइन, त्यहाँबाट सन्तुष्ट भएर फर्किने सेवाग्राहीको मुस्कान हो। एउटा सफल जीवनको वास्तविक मापन सम्पत्ति, पद वा प्रतिष्ठाले होइन, समाजमा छोडिएको सकारात्मक प्रभाव, इमानदारी र सेवाको योगदानले हुन्छ।

बिनिता शर्माको जीवनयात्राले हामी सबैलाई एउटा प्रेरणादायी सन्देश दिन्छ—सपना देख्न कहिल्यै नछोडौं, संघर्षसँग कहिल्यै नहारौं, अवसरको प्रतीक्षा मात्र नगरौं, आफ्नो कर्मले अवसर सिर्जना गरौं। जहाँ रहे पनि आफ्नो जिम्मेवारीलाई इमानदारी, संवेदनशीलता र सेवाभावका साथ पूरा गरौं। किनकि अन्ततः मानिसलाई सम्झिने कुरा उसको पद होइन, उसले समाजका लागि गरेको योगदान, बाँडेको सम्मान र छोडेर गएको असल उदाहरण नै हो।