मुगु – मुगुको सोरु गाउँपालिकाका विभिन्न बस्तीमा खानेपानीको अभावले विकराल रूप लिएको छ । प्राकृतिक पानीका मुहानहरू सुक्दै गएपछि स्थानीय नागरिक र पशुचौपायालाई दैनिक आवश्यक पानी जुटाउनसमेत कठिन भएको छ ।
सोरु गाउँपालिकाका वडा नम्बर १, २ र ३ का दुई दर्जनभन्दा बढी बस्तीमा रहेका पानीका स्रोत खडेरी, जलवायु परिवर्तन, अव्यवस्थित ग्रामीण सडक निर्माण तथा तीव्र वन फँडानीका कारण क्रमशः सुक्दै गएको स्थानीयको भनाइ छ । जसका कारण करीब ३५० भन्दा बढी घरधुरीलाई प्रत्यक्ष असर पर्नुका साथै कृषि र पशुपालनमा समेत प्रभाव परेको छ ।
यहाँका स्थानिय नागरिक अहिले गाउँदेखि करिब आधा घण्टा टाढा रहेको नाउलाको धमिलो पानी लिन घण्टौं लाइन बस्न बाध्य छन् । विशेषगरी महिला, बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक बिहानदेखि रातिसम्म पालो कुर्दै पानी संकलन गरिरहेका छन् ।
स्थानीय डल्ली धामीका अनुसार गाउँका अधिकांश साना पानीका मुहान सुकिसकेपछि एक गाग्री पानी भर्न पनि रातदिन पालो कुर्नुपर्ने अवस्था छ । चुनावका बेला खानेपानी समस्या समाधान गर्ने वाचा गरेर नेताहरू जितेर गए, तर त्यसपछि गाउँ फर्किएनन भन्दै उनले गुनासो गरिन् ।
स्थानीय सरदेवी धामीले २० लिटर पानी लिन तीनदेखि चार घण्टासम्म पालो कुर्नुपर्ने बाध्यता रहेको सुनाइन् । उनका अनुसार बालबालिकालाई पानी लिन पठाउँदा पनि धेरैजसो खाली हात फर्किनुपर्ने अवस्था छ । पर्याप्त पानी नपाउँदा सरसफाइ गर्न नसकिने र पशुचौपायालाई समेत पानीको अभाव भएपछि कर्णाली नदी आसपास खुला चरनमा छाड्नुपर्ने अवस्था आएको उनले बताइन् ।
खडेरीका कारण दुई वर्षयता पानीका मुहान सुकेपछि खेतबारीमा लगाइएका अन्नबाली उम्रन नपाउँदै सुक्न थालेका छन् । असार महिनामा हरियाली हुनुपर्ने खेतबारी अहिले उजाड देखिन्छन, यसले आगामी दिनमा खाद्य संकट र भोकमरीको जोखिम बढ्ने चिन्ता स्थानीयले व्यक्त गरेका छन् ।
गाउँमा खानेपानी व्यवस्थापनका लागि चौकीदारसमेत राखिएको भए पनि मुहानमै पानी घटेपछि सबै घरपरिवारलाई दैनिक पाँच लिटर पानी उपलब्ध गराउनसमेत कठिन भएको खानेपानी चौकीदार धनवीर बुमीले बताए । उनका अनुसार गाउँ नजिकका अधिकांश मुहान सुकिसकेका छन भने कर्णाली नदी नजिकै बगे पनि बस्तीमा पानी र्पुयाउने व्यवस्था छैन ।
सोरु गाउँपालिका–३ का वडा अध्यक्ष सिंहबहादुर धामीले स्थायी खानेपानी स्रोतको अभाव मुख्य समस्या भएको बताए । उनका अनुसार पुराना खानेपानी आयोजना मर्मत गरी तत्काल समस्या समाधान गर्ने प्रयास भइरहेको छ भने मुगु–हुम्ला कर्णाली नदीबाट लिफ्टिङ प्रणालीमार्फत खानेपानी र सिँचाइ आयोजना सञ्चालन गर्न विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गर्ने काम अघि बढाइएको छ ।
यस्तै, गाउँपालिका अध्यक्ष धर्मबहादुर शाहीले वडा नम्बर १, २, ३ र ६ मा खानेपानीको समस्या अत्यधिक रहेको स्वीकार गर्दै संघीय सरकारको सहयोगमा बृहत खानेपानी आयोजना सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिए । उनले निर्माणको काम छिटो सम्पन्न गराउन पहल भइरहेको र विशेषगरी वडा नम्बर ३ का आठ बस्तीका लागि लिफ्टिङ खानेपानी तथा सिँचाइ आयोजना अघि बढाइने बताए ।
स्थानीय सरकारले तत्काल प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्न नसके सोरु गाउँपालिकाका धेरै बस्तीमा खानेपानीकै अभावका कारण बसाइँसराइ बढ्ने जोखिम रहेको स्थानीयवासीको चिन्ता छ ।
