यो संसारमा दुई प्रकारका मानिस हुन्छन्। एकथरी मानिसहरू आफ्नै सफलताको कथा लेख्छन्, अर्काथरी मानिसहरू अरूको जीवनमा सफलता र आशाको अध्याय थप्छन्। डा. महेश सिंह धामी दोस्रो श्रेणीका त्यस्ता व्यक्तित्व हुन्, जसले आफ्नो नामभन्दा बढी हजारौं मानिसहरूको आँखामा उज्यालो लेख्ने काम गरेका छन्।
आजको समयमा धेरै मानिसहरू सफलताको परिभाषा महँगा गाडी, ठूलो घर, पद र प्रतिष्ठामा खोजिरहेका छन्। तर वास्तविक सफलता त्यहाँ हुन्छ, जहाँ कसैको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ। जहाँ निराशाको ठाउँमा आशा, अन्धकारको ठाउँमा उज्यालो र पीडाको ठाउँमा मुस्कान ल्याउन सकिन्छ। डा. महेश सिंह धामीले यही बाटो रोज्नुभयो। सजिलो थिएन, तर उहाँले सजिलो बाटो होइन, सही बाटो रोज्नुभयो।
कल्पना गर्नुस्, एउटा वृद्ध बुबा जसले वर्षौंसम्म आफ्ना नातिनातिनाको अनुहार प्रस्ट देख्न पाएका थिएनन्। एउटा आमा जसले आफ्नै सन्तानको मुस्कान धमिलो रूपमा मात्र देखिरहेकी थिइन्। एउटा मजदुर जसको आँखाको समस्याले उसको रोजीरोटी नै संकटमा परेको थियो। यस्ता सयौं होइन, हजारौं कथाहरू छन्, जहाँ उपचारपछि फेरि जीवनले नयाँ रंग पायो। त्यो परिवर्तन संयोग थिएन, त्यो समर्पण, ज्ञान र अथक परिश्रमको परिणाम थियो।
चिकित्सक हुनु एउटा पेशा हो, तर मानवताको सेवा गर्नु एउटा धर्म हो। डा. धामीले आफ्नो पेशालाई धर्मको रूपमा निभाउनुभयो। अस्पतालको कोठाभित्र बसेर बिरामी कुरेर मात्र होइन, गाउँ–गाउँ पुगेर, दुर्गम बस्तीमा पुगेर, आर्थिक रूपमा कमजोर नागरिकसम्म स्वास्थ्य सेवा पुर्याएर उहाँले आफूलाई केवल डाक्टर होइन, समाजसेवीको रूपमा पनि स्थापित गर्नुभयो।
आज धेरै मानिसहरू नाम कमाउन दौडिरहेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा चर्चा कमाउन, फोटो खिचाउन र लोकप्रिय बन्न होड चलिरहेको छ। तर वास्तविक नायकहरू प्रायः चर्चाभन्दा काममा विश्वास गर्छन्। डा. महेश सिंह धामी त्यस्तै व्यक्तित्व हुन्। उहाँले भाषणभन्दा बढी सेवा गर्नुभयो, प्रचारभन्दा बढी परिणाम दिनुभयो, र वाचाभन्दा बढी कर्म देखाउनुभयो।
कसैको आँखाको ज्योति फर्काउनु सामान्य काम होइन। त्यो केवल एउटा शल्यक्रिया वा उपचार मात्र होइन, त्यो एउटा परिवारको खुसी फर्काउनु हो। त्यो एउटा बुबाको आत्मविश्वास फर्काउनु हो। त्यो एउटा आमाको संसार उज्यालो बनाउनु हो। त्यो एउटा बालकको भविष्य बचाउनु हो। त्यसैले आँखा उपचारको क्षेत्रमा गरिएको योगदानलाई केवल स्वास्थ्य सेवा भनेर मात्र बुझ्न मिल्दैन; यो मानव जीवनको गुणस्तर बदल्ने अभियान हो।
जीवनमा आलोचना सबैले भोग्नुपर्छ। राम्रो काम गर्ने मानिसहरू पनि आलोचनाबाट मुक्त हुँदैनन्। तर इतिहासले सधैं आलोचकहरूको नाम बिर्सिन्छ र समाजका लागि काम गर्ने मानिसहरूको नाम सम्झिन्छ। डा. धामीको यात्रा पनि चुनौती, संघर्ष र जिम्मेवारीले भरिएको यात्रा हो। तर उहाँ कहिल्यै थाक्नुभएन। किनकि उहाँलाई थाहा थियो— एउटा बिरामीको आँखामा फर्किएको उज्यालो कुनै पनि पुरस्कारभन्दा ठूलो उपलब्धि हो।
आज जब धेरै मानिसहरू अवसर खोजिरहेका छन्, उहाँ अवसर सिर्जना गरिरहनुभएको छ। जब धेरै मानिसहरू बहाना खोजिरहेका छन्, उहाँ समाधान खोजिरहनुभएको छ। जब धेरै मानिसहरू आफ्नै सफलतामा रमाइरहेका छन्, उहाँ अरूको जीवन सफल बनाउने अभियानमा लागिरहनुभएको छ।
समाज परिवर्तन गर्ने मानिसहरू सधैं राजनीतिमा मात्र हुँदैनन्। कहिलेकाहीँ उनीहरू अस्पतालको सेतो कोटभित्र हुन्छन्। उनीहरू हातमा सत्ता होइन, सेवा बोकेर हिँडिरहेका हुन्छन्। उनीहरू भाषण होइन, परिणाम दिइरहेका हुन्छन्। डा. महेश सिंह धामी त्यही श्रेणीका व्यक्तित्व हुन्, जसको कामले हजारौं परिवारको जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ।
धेरैले पैसा कमाउँछन्, धेरैले पद कमाउँछन्, धेरैले प्रतिष्ठा कमाउँछन्। तर सबैले आशीर्वाद कमाउन सक्दैनन्। डा. धामीले बिरामीहरूको विश्वास, परिवारहरूको शुभेच्छा र समाजको सम्मान कमाउनुभएको छ। यही नै सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हो। यही नै सबैभन्दा ठूलो सफलता हो।
उनी भन्छन् “मेरो लागि सबैभन्दा ठूलो सफलता भनेको बिरामीको आँखामा फेरि उज्यालो फर्किएको देख्नु हो। धन, पद र प्रतिष्ठाभन्दा माथि त्यो मुस्कान हुन्छ, जुन उपचारपछि पहिलो पटक आफ्नो संसार स्पष्ट देख्न पाउँदा बिरामीको अनुहारमा झल्किन्छ।”
आज उहाँको नाम केवल एक चिकित्सकको रूपमा मात्र सीमित छैन। उहाँ आशाको प्रतीक हुनुहुन्छ। सेवा, समर्पण र मानवताको उदाहरण हुनुहुन्छ। हजारौं आँखाको उज्यालो, हजारौं परिवारको खुसी र हजारौं सपनाको पुनर्जन्मसँग जोडिएको एउटा प्रेरणादायी नाम हुनुहुन्छ।
डा.धामी बारम्बार भन्नुहुन्छ, “डाक्टरले केवल रोगको उपचार गर्नु हुँदैन, उसले मानिसको आशा पनि बचाउनुपर्छ।” सायद यही सोचले उहाँलाई अरूभन्दा फरक बनाएको छ। उहाँले केवल आँखा उपचार गर्नुभएको छैन, हजारौं मानिसहरूको जीवनमा नयाँ बिहानी ल्याउनुभएको छ। अन्धकारसँग हार मानेका धेरै आँखाहरूमा फेरि उज्यालो भरिदिने यो अभियान अझै जारी छ।
अन्धकारसँग लड्नेहरू धेरै भेटिन्छन्, तर अरूको जीवनमा उज्यालो बाँड्नेहरू कम भेटिन्छन्। डा. महेश सिंह धामी त्यही दुर्लभ व्यक्तित्व हुन्, जसले केवल आँखा उपचार गरेनन्, हजारौं जीवनलाई फेरि संसार हेर्ने अवसर दिए। इतिहासले यस्तै मानिसहरूलाई सम्झिन्छ, किनकि उनीहरू आफ्नो लागि होइन, समाजका लागि बाँच्छन्। यही अभियानले डा. महेश सिंह धामीलाई समाजका लागि एक प्रेरणादायी व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेको छ।
