वीरगञ्ज – चाडपर्व नजिकिएसँगै वीरगञ्जका बजारमा चहलपहल बढेको छ। किनमेल गर्नेको भीड, बढ्दो व्यापारिक कारोबार, सार्वजनिक यातायातमा यात्रुको चाप र धार्मिकस्थलमा बढ्ने भक्तजनको उपस्थितिले शहर उत्सवमय बन्दैछ। तर यही भीडभाडलाई अपराधीले आफ्नो गतिविधिका लागि अवसर बनाउन सक्ने सम्भावनालाई प्रहरीले गम्भीर रूपमा लिएको छ।
यही सम्भावित जोखिमलाई समयमै पहिचान गर्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले दसैँ, तिहार, नेपाल संवत् तथा छठ पर्वलाई लक्षित गरी विशेष सुरक्षा योजना कार्यान्वयनमा ल्याएको छ।
पर्सा प्रहरी प्रमुख एसपी पवन कुमार भट्टराईको नेतृत्वमा अघि बढाइएको सुरक्षा तयारीलाई नियमित गस्ती र चेकजाँचमा मात्र सीमित गरिएको छैन। भीड बढ्ने स्थानको पहिचान, संवेदनशील क्षेत्रको निगरानी, सवारी व्यवस्थापन, शङ्कास्पद गतिविधिमाथि निगरानी र सम्भावित अपराधको रोकथामलाई एउटै सुरक्षा रणनीतिसँग जोडिएको छ।अर्थात् प्रहरीको रणनीति ‘घटना भएपछि पुग्ने’ भन्दा ‘घटना हुनुअघि नै पुग्ने’तर्फ केन्द्रित देखिन्छ।
एसपी भट्टराईले चाडपर्वको समयमा नागरिकले ढुक्क भएर पर्व मनाउन सक्ने वातावरण बनाउनु प्रहरीको प्रमुख जिम्मेवारी भएको बताउँदै सुरक्षा व्यवस्थालाई प्रभावकारी बनाउन मातहतका सबै प्रहरी युनिटलाई सक्रिय र समन्वयात्मक रूपमा परिचालन गरिने धारणा राखेका छन्। उनका अनुसार चाडपर्वको भीडलाई कसैले आपराधिक गतिविधिको अवसर बनाउन नपाओस् भन्ने विषयमा प्रहरी विशेष रूपमा सचेत छ।
पर्साका प्रवक्ता तथा प्रहरी नायव उपरीक्षक चक्रबहादुर मल्लद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिअनुसार जिल्लाका विभिन्न संवेदनशील तथा भीडभाड हुने स्थानमा अतिरिक्त प्रहरी परिचालन गरिएको छ। नियमित गस्ती, चेकजाँच तथा शङ्कास्पद गतिविधिमाथिको निगरानीलाई समेत तीव्र बनाइएको छ।
विशेषगरी मादक तथा मनोदिपक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउने, जुवातास खेल्ने वा खेलाउने, आतसबाजी गर्ने, ठगी, चोरी–लुटपाट तथा सार्वजनिक शान्ति सुरक्षामा असर पार्ने गतिविधिमाथि कडा निगरानी राखिने प्रहरीले जनाएको छ।
एसपी भट्टराईको सुरक्षा सोच : घटना भएपछि होइन, जोखिम देखिएपछि प्रहरी
चाडपर्वको सुरक्षा व्यवस्थामा एसपी भट्टराईले जोड दिएको मुख्य पक्ष पूर्वतयारी र समयमै प्रतिक्रिया हो।प्रहरीको सफलता केवल घटना भएपछि दोषी पक्राउ गर्न सक्नुमा मात्र मापन हुँदैन। सम्भावित घटना हुनुअघि नै जोखिम पहिचान गरेर त्यसलाई रोक्न सक्नु अझ प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्थाको संकेत हो।
यही सोचअनुसार पर्सा प्रहरीले भीडभाड हुने क्षेत्र, बजार, धार्मिकस्थल, सार्वजनिक यातायात तथा संवेदनशील स्थानमा प्रहरीको उपस्थिति बढाएको छ।‘अपराध भएपछि कारबाही’ भन्दा ‘अपराध हुन नदिने’ रणनीतिलाई प्राथमिकतामा राखिएको सुरक्षा तयारीले पर्सा प्रहरीको चाडपर्व सुरक्षा दृष्टिकोणलाई स्पष्ट गर्छ।
सडक सुरक्षामा ट्राफिक प्रहरीको छुट्टै निगरानी
चाडपर्वको सुरक्षा भनेको केवल अपराध नियन्त्रण मात्र होइन। सडकमा बढ्ने सवारी चाप, अव्यवस्थित पार्किङ, तीव्र गति, मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउने प्रवृत्ति तथा यात्रुको बढ्दो आवागमन पनि सुरक्षा चुनौतीकै हिस्सा हुन्।
यही चुनौतीलाई मध्यनजर गर्दै जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्साका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक दीपेन्द्र श्रेष्ठको नेतृत्वमा ट्राफिक व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने तयारी गरिएको छ।
चाडपर्वमा सवारीको चाप बढ्नु स्वाभाविक भए पनि त्यसलाई अव्यवस्था र दुर्घटनामा परिणत हुन नदिनु ट्राफिक प्रहरीको मुख्य जिम्मेवारी हो। मुख्य बजार क्षेत्र, बढी सवारी आवागमन हुने सडक तथा भीडभाड हुने स्थानमा निगरानी र चेकजाँच प्रभावकारी बनाउनु त्यसैले महत्वपूर्ण हुन्छ।
प्रहरी निरीक्षक श्रेष्ठको जिम्मेवारीलाई यही कोणबाट हेर्दा ट्राफिक व्यवस्थापन जाम खुलाउने काममा मात्र सीमित हुँदैन। मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउनेदेखि तीव्र गति, सवारी नियम उल्लङ्घन र अव्यवस्थित पार्किङसम्म नियन्त्रण गर्नु सडक सुरक्षाको आधार हो।दुर्घटना भएपछि उद्धार र अनुसन्धान गर्नु आवश्यक हुन्छ, तर दुर्घटना नै हुन नदिन सक्नु ट्राफिक सुरक्षाको अझ महत्वपूर्ण पक्ष हो।
वीरगञ्जको संवेदनशील क्षेत्र : बिर्ता प्रहरीमाथि थप जिम्मेवारी
वीरगञ्जको मुख्य व्यापारिक तथा भीडभाड हुने क्षेत्रको ठूलो हिस्सा वडा प्रहरी कार्यालय बिर्ताको कार्यक्षेत्रमा पर्ने भएकाले चाडपर्वका समयमा यहाँको सुरक्षा व्यवस्थालाई थप संवेदनशील रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।यस क्षेत्रको सुरक्षा जिम्मेवारी वडा प्रहरी कार्यालय बिर्ताका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक विक्रम सुवेदीको नेतृत्वमा रहेको छ।
बिर्ता क्षेत्रको चुनौती सामान्य दिनको भन्दा चाडपर्वमा फरक हुन्छ। बजारमा बढ्ने भीड, व्यापारिक कारोबार, सार्वजनिक आवागमन र धार्मिक गतिविधिले सुरक्षा जोखिमलाई एकैपटक धेरै दिशामा फैलाउन सक्छ।यस्तो अवस्थामा प्रहरीको भूमिका घटना भएपछि घटनास्थल पुग्नु मात्र होइन, सम्भावित जोखिमलाई पहिल्यै पहिचान गरी प्रहरीको उपस्थिति बढाउनु र तत्काल प्रतिक्रिया दिन सक्ने संयन्त्र तयार राख्नु हो।
प्रहरी निरीक्षक सुवेदीको नेतृत्वमा बजार क्षेत्रमा चोरी, लुटपाट, झैँझगडा, ठगी तथा शङ्कास्पद गतिविधिमाथि निगरानी प्रभावकारी बनाउनु मुख्य चुनौती हो। किनकि भीडमा भएको एउटा सानो सुरक्षा कमजोरीले पनि ठूलो समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले बिर्ता क्षेत्रमा नियमित गस्ती, प्रत्यक्ष प्रहरी उपस्थिति र तत्काल प्रतिक्रिया चाडपर्व सुरक्षाको महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।
तीन तहको समन्वय : जिल्ला कमाण्डदेखि सडक र क्षेत्रगत सुरक्षासम्म
पर्साको चाडपर्व सुरक्षा योजनालाई प्रभावकारी बनाउन जिल्ला प्रहरी कार्यालयको समग्र कमाण्डसँगै ट्राफिक प्रहरी र क्षेत्रगत प्रहरी युनिटबीचको समन्वय महत्वपूर्ण देखिन्छ।
एसपी पवन कुमार भट्टराईको समग्र सुरक्षा कमाण्ड, प्रहरी निरीक्षक दीपेन्द्र श्रेष्ठको नेतृत्वमा सडक सुरक्षा र प्रहरी निरीक्षक विक्रम सुवेदीको नेतृत्वमा बिर्ता क्षेत्रको निगरानीबीचको प्रभावकारी समन्वय हुन सके चाडपर्वका समयमा देखिने विभिन्न सुरक्षा चुनौतीलाई एकैसाथ सम्बोधन गर्न सहज हुन्छ।वीरगञ्जजस्तो सीमावर्ती तथा व्यापारिक शहरमा एउटै सुरक्षा कमजोरीले अर्को क्षेत्रमा समेत असर पार्न सक्ने भएकाले प्रहरीका सबै युनिटबीचको समन्वय झनै महत्वपूर्ण हुन्छ।
नागरिक पनि सुरक्षाको साझेदार
प्रहरीले सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाए पनि नागरिक स्वयं सचेत नभएसम्म सुरक्षा पूर्ण हुन सक्दैन। भीडभाडमा मोबाइल, पैसा तथा अन्य सामानको सुरक्षा गर्ने, सवारीसाधन सुरक्षित स्थानमा राख्ने, मादक पदार्थ सेवनपछि सवारी नचलाउने तथा शङ्कास्पद गतिविधि देखिए तत्काल प्रहरीलाई जानकारी गराउने जिम्मेवारी नागरिकको पनि हो।किनकि सुरक्षित चाडपर्व प्रहरीको मात्र उपलब्धि होइन, प्रहरी र नागरिक दुवैको साझा जिम्मेवारी हो।
दसैँदेखि तिहार, नेपाल संवत् हुँदै छठसम्म आउने पर्वमा सुरक्षा चुनौतीको प्रकृति फरक हुन सक्छ। तर पर्सा प्रहरीको तयारीको मूल उद्देश्य एउटै छ ।चाडपर्वको भीडलाई अपराधको अवसर बन्न नदिने।चाडपर्व खुसी बाँड्ने समय हो, कानून उल्लङ्घन गर्ने बहाना होइन। त्यसैले पर्सा प्रहरीले सुरक्षा संयन्त्रलाई सक्रिय बनाउँदै नागरिकलाई ढुक्क भएर पर्व मनाउने वातावरण निर्माण गर्ने तयारी गरेको छ।
अन्ततः वीरगञ्जमा चाडपर्वको सुरक्षा प्रहरीको संख्या बढाएर मात्र होइन, सही ठाउँमा सही समयमा प्रहरीको उपस्थिति, प्रभावकारी ट्राफिक व्यवस्थापन, क्षेत्रगत निगरानी, तत्काल प्रतिक्रिया र नागरिकसँगको समन्वयबाट सुनिश्चित हुन्छ।
