विराटनगर – प्रहरीको पोसाक देख्नेबित्तिकै धेरैको मनमा आउने पहिलो तस्वीर हुन्छ—कडा अनुशासन, आदेश र सुरक्षा। तर विराटनगरको रथयात्राका क्रममा प्रहरी निरीक्षक प्रमिला कार्कीले देखाएको उपस्थितिले यही परम्परागत धारणालाई केही फरक कोणबाट प्रस्तुत गरिदिएको छ। सुरक्षा व्यवस्थापनको जिम्मेवारीमा खटिएकी कार्की रथयात्राका क्रममा रथमै रहेर भक्तजनसँग जोडिएको दृश्य अहिले सामाजिक सञ्जालमा चर्चाको विषय बनेको छ।
रथयात्रा आफैंमा धार्मिक आस्था, परम्परा र ठूलो जनसमूहको सहभागितासँग जोडिएको महत्वपूर्ण पर्व हो। यस्तो कार्यक्रममा प्रहरीको जिम्मेवारी केवल सडकमा उभिएर भीड नियन्त्रण गर्नुमा सीमित हुँदैन। हजारौँ मानिसको आवतजावत, भीडको चाप, सम्भावित दुर्घटना, शान्ति–सुरक्षा र भक्तजनको सहज सहभागिता सुनिश्चित गर्नु प्रहरीका लागि उत्तिकै चुनौतीपूर्ण काम हो। यही जिम्मेवारीबीच कार्कीको सक्रिय उपस्थितिले धेरैको ध्यान तानेको देखिन्छ।
रथयात्राका क्रममा उनी रथमै रहेर भक्तजनलाई प्रसाद वितरण गर्दै सुरक्षा व्यवस्थापनमा समेत सक्रिय देखिनु सामान्य दृश्यजस्तो लाग्न सक्छ। तर प्रहरी र नागरिकबीचको सम्बन्धका हिसाबले यसको अर्थ फराकिलो छ। जनताको सुरक्षाका लागि खटिएको प्रहरी जनताबाट टाढा होइन, जनताकै बीचमा रहेर जिम्मेवारी निर्वाह गर्न सक्छ भन्ने सन्देश उनको उपस्थितिले दिएको छ।
कार्कीको चर्चा उनको पोसाक वा उपस्थितिका कारण मात्रै भएको होइन। सामाजिक सञ्जालमा देखिएको प्रतिक्रियालाई हेर्दा उनको आत्मविश्वास, सहज व्यवहार र कर्तव्यप्रतिको प्रतिबद्धता नै मुख्य आकर्षण बनेको देखिन्छ। सुरक्षा व्यवस्थापनमा खटिँदा अनुशासन कायम राख्नु र त्यही क्रममा नागरिकसँग आत्मीय सम्बन्ध कायम गर्नु प्रहरी सेवाको महत्वपूर्ण पक्ष हो।
आजको समयमा प्रहरीको कामलाई केवल कारबाही र नियन्त्रणको आँखाबाट हेर्ने प्रवृत्ति पनि छ। कुनै घटनामा पक्राउ, चेकजाँच वा कारबाही हुँदा प्रहरी चर्चामा आउँछ। तर प्रहरीको अर्को महत्वपूर्ण भूमिका भनेको सम्भावित समस्या हुन नदिनु, भीडलाई व्यवस्थित गर्नु, नागरिकलाई सुरक्षित अनुभूति दिलाउनु र संकटको अवस्थामा तत्काल उपस्थित हुनु हो। रथयात्राजस्तो ठूलो सार्वजनिक कार्यक्रममा यही भूमिकाको महत्व अझ बढी हुन्छ।
त्यसैले रथयात्रामा कार्कीको देखिएको सक्रियतालाई केवल ‘भाइरल दृश्य’का रूपमा सीमित गर्नु उचित हुँदैन। यसको पछाडि रहेको सुरक्षा व्यवस्थापनको जिम्मेवारीलाई पनि बुझ्न आवश्यक छ। सामाजिक सञ्जालमा एउटा तस्वीर वा भिडियो केही सेकेन्डमै भाइरल हुन सक्छ, तर त्यस तस्वीर पछाडि प्रहरीको घण्टौँको ड्युटी, भीडको निगरानी र सम्भावित जोखिमप्रतिको सतर्कता लुकेको हुन्छ।
प्रहरीको वास्तविक शक्ति केवल वर्दीमा होइन, वर्दीभित्रको जिम्मेवारीबोधमा हुन्छ। यही कुरालाई कार्कीको रथयात्रास्थित उपस्थितिले पुनः बहसमा ल्याएको छ।अर्कोतर्फ, महिला प्रहरी अधिकारीको सार्वजनिक कार्यक्रममा देखिने सक्रियता पनि आफैंमा सकारात्मक पक्ष हो। नेतृत्वदायी जिम्मेवारीमा रहेका महिला प्रहरी अधिकारीहरूले सुरक्षा व्यवस्थापनदेखि समुदायसँगको प्रत्यक्ष समन्वयसम्म आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। कार्कीको पछिल्लो चर्चालाई पनि यही व्यापक परिवेशमा हेर्न सकिन्छ।
तर सामाजिक सञ्जालको चर्चा क्षणिक हुन्छ। आज प्रशंसा गर्ने भीड भोलि अर्को विषयमा पुग्न सक्छ। त्यसैले कुनै पनि प्रहरी अधिकारीका लागि वास्तविक मूल्यांकन भाइरल तस्वीरले होइन, निरन्तरको कार्यसम्पादनले निर्धारण गर्छ। रथयात्राको एउटा दृश्यले चर्चा दिलाउन सक्छ, तर त्यस चर्चालाई विश्वास र सम्मानमा बदल्ने काम भने निरन्तरको जिम्मेवारीपूर्ण कार्यशैलीले मात्र गर्न सक्छ।
यही कारण कार्कीको अहिलेको चर्चालाई केवल सौन्दर्य वा सामाजिक सञ्जालको लोकप्रियतासँग जोडेर हेर्नुभन्दा प्रहरी सेवा र नागरिक सम्बन्धको फरक आयामका रूपमा बुझ्नु बढी तार्किक हुन्छ। रथयात्राको भीडमा हजारौँ अनुहारबीच वर्दीमा देखिएको एउटा अनुहार सामाजिक सञ्जालमा चर्चित भयो। तर त्यस चर्चाको मूल कारण एउटा तस्वीरभन्दा पनि कर्तव्य निर्वाह गर्ने क्रममा जनतासँग देखिएको सहजता र आत्मविश्वास हो।
अन्ततः प्रहरीको सम्मान आदेश दिएर मागिँदैन, व्यवहार र जिम्मेवारीबाट कमाइन्छ। रथयात्रामा देखिएको इन्स्पेक्टर प्रमिला कार्कीको सक्रियता अहिले चर्चामा छ; अब यो चर्चा कति टिक्छ भन्ने कुरा सामाजिक सञ्जालले होइन, उनको आगामी कार्यसम्पादनले तय गर्नेछ।
