मधेश प्रदेशमा बढ्दो लागुऔषध दुरुपयोगलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले प्रदेश प्रहरी कार्यालयले “लागुऔषध सेवनकर्ता खोजी तथा सुधार महाअभियान २०८३” कडाइका साथ कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। अभियानको सुरुवातसँगै प्रहरी संगठनले नियन्त्रण मात्र नभई सुधार र पुनर्स्थापनालाई समेत समान प्राथमिकतामा राखेको स्पष्ट सन्देश दिएको छ।
आठै जिल्लाका प्रहरी प्रमुख तथा मातहतका इकाइहरूलाई स्पष्ट कार्यदिशा दिँदै प्रहरी नायब महानिरीक्षक गोबिन्द थपलियाले अबको रणनीति “पहिचान, निगरानी, सुधार र कारबाही” मा केन्द्रित हुने बताएका छन्। उनका अनुसार, लागुऔषध समस्यालाई केवल आपराधिक दृष्टिकोणबाट होइन, सामाजिक र स्वास्थ्य समस्याको रूपमा समेत बुझेर बहुआयामिक ढंगले हस्तक्षेप गरिनेछ।
अभियानअन्तर्गत सिमानाकाहरूमा अत्याधुनिक प्रविधिसहितका लागुऔषध परीक्षण केन्द्र स्थापना गरिनेछ, जहाँ परीक्षण किटमार्फत व्यक्तिले लागुऔषध सेवन गरेको छ वा छैन भन्ने तत्काल पहिचान गरिनेछ। खुला सिमाना र अव्यवस्थित आवतजावतलाई दुरुपयोग गर्दै फैलिएको लागुऔषध समस्यालाई लक्षित गर्दै विशेषगरी नियमित सिमानापार गर्ने युवा–युवतीहरूको तथ्यांक संकलन गरी निगरानीलाई संस्थागत गरिने योजना अघि सारिएको छ।
प्रहरीले नियन्त्रण मात्र होइन, सुधारलाई अभियानको केन्द्रीय पक्ष बनाएको छ। लागुऔषध सेवनकर्ताहरूलाई सिमानामै रोकि एक घण्टाको अनिवार्य सचेतनामूलक श्रव्य–दृश्य प्रशिक्षण दिइनेछ, जसले उनीहरूमा दीर्घकालीन मनोवैज्ञानिक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, उनीहरूको विस्तृत अभिलेख तयार पारेर आवश्यक परे जीपीएस प्रविधिमार्फत निगरानी गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ, जसले पुनः सेवनतर्फ फर्किने प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास लिइएको छ।
यस अभियानको अर्को महत्वपूर्ण पाटो भनेको सामाजिक पुनर्स्थापना हो। लागुऔषध सेवनकर्तालाई केवल नियन्त्रणमा राख्ने होइन, सुधारेर समाजमा पुनःस्थापित गर्ने लक्ष्यसहित स्थानीय तह र प्रदेश सरकारसँग सहकार्य गरिनेछ। खेलकुद, मनोरञ्जन, सीपमूलक तालिम, स्वरोजगार तथा रोजगारीका अवसरमार्फत युवालाई सकारात्मक दिशातर्फ मोड्ने रणनीति अवलम्बन गरिएको छ।
अर्कोतर्फ, लागुऔषध ओसारपसार र कारोबारमा संलग्न सञ्जालमाथि कडा प्रहार गरिने स्पष्ट संकेत दिइएको छ। औषधि पसलको आडमा हुने अवैध कारोबार, गोदाम तथा भण्डारण स्थलहरू, र मुख्य कारोबारीहरूको पहिचान गरी सूक्ष्म निगरानी बढाइनेछ र प्रमाणका आधारमा कडा कानुनी कारबाही अघि बढाइने प्रहरीले जनाएको छ।
यो अभियान एकल प्रयासमा सीमित नभई बहुपक्षीय सहकार्यमा आधारित रहेको छ। प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, तथा विभिन्न सरकारी–गैरसरकारी संघसंस्थाहरू (NGO/INGO) सँग समन्वय गर्दै समग्र प्रणालीगत सुधारतर्फ उन्मुख पहल गरिएको छ।
समग्रमा, “लागुऔषध सेवनकर्ता खोजी तथा सुधार महाअभियान २०८३” केवल एक नियमित कार्यक्रम नभई सामाजिक विकृति विरुद्धको सशक्त र निर्णायक कदमका रूपमा अघि बढाइएको देखिन्छ।
यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनले मधेश प्रदेशमा बढ्दो लागुऔषध समस्यालाई नियन्त्रण मात्र होइन, दीर्घकालीन रूपमा न्यूनीकरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
