ललितपुर – नेपाल प्रहरीभित्र केही कथाहरू यस्ता हुन्छन्, जुन फाइलमा सीमित हुँदैनन्—ती कथाहरू सडकमा, भीडमा, रातको सन्नाटामा र कहिलेकाहीँ आँसुमा लेखिन्छन्। डिएसपी पुर्णिमा चन्दको कथा पनि त्यस्तै एक कथा हो—जहाँ कठोरता भित्र लुकेको छ संवेदना, र आदेशभित्र लुकेको छ जिम्मेवारीको भारी बोझ।
सामान्य परिवेशमा हुर्किएकी चन्दका लागि प्रहरी सेवा केवल रोजगारी थिएन—यो एक प्रतिज्ञा थियो। समाजमा अन्याय, असुरक्षा र भयका बीच उभिएर केही बदल्ने चाहनाले उनलाई यो बाटोमा ल्यायो।
तर यो बाटो सजिलो थिएन। तालिमका दिनहरूदेखि नै उनले आफूलाई कमजोर देखिन नदिने निर्णय गरिन्। पुरुषप्रधान संरचनाभित्र आफ्नो स्थान बनाउनु, आफूलाई प्रमाणित गर्नु, र बारम्बार प्रश्नहरूको सामना गर्नु—यी सबै उनका लागि दैनिक यथार्थ बने।
प्रहरीको वर्दीले धेरै कुरा ढाक्छ—थकान, डर, र कहिलेकाहीँ आफ्नै पीडा। चन्दले पनि यही यथार्थलाई नजिकबाट भोगेकी छन्।
रातको अँध्यारोमा हुने अपरेसनहरू, भीड नियन्त्रणका क्रममा उठ्ने ढुंगा र नाराहरू, र अपराध अनुसन्धानका क्रममा देखिने क्रूरता—यी सबै उनका लागि केवल “ड्युटी” होइनन्, मानसिक परीक्षा पनि हुन्।
कतिपय घटनाहरू यस्ता हुन्छन् जहाँ उनी कठोर बन्न बाध्य हुन्छिन्—किनकि कानूनको पालना गराउनु उनको कर्तव्य हो। तर त्यही कठोर निर्णयहरूले कहिलेकाहीँ उनको मनमा गहिरो चोट पनि पुर्याउँछ।
उनको करियरमा धेरै यस्ता क्षण आएका छन्, जहाँ एक सेकेन्डको निर्णयले ठूलो परिणाम ल्याएको छ। संगठित अपराधविरुद्धका कारबाही, लागुऔषध कारोबारीहरूविरुद्धको अपरेसन, र संवेदनशील घटनाहरूको नियन्त्रण—यी सबैमा उनले नेतृत्व लिँदै कडा निर्णय गरेकी छन्।
कहिलेकाहीँ ती निर्णयहरू विवादित पनि बने। आलोचना, दबाब, र राजनीतिक प्रभावको छायाँ—यी सबैसँग जुध्दै उनले आफ्नो बाटो नछोड्ने अडान देखाइन्। उनको एउटै सिद्धान्त छ—“कानूनभन्दा माथि कोही छैन।” र यही सिद्धान्तले उनलाई कहिलेकाहीँ कठोर, कहिलेकाहीँ निडर, र कहिलेकाहीँ विवादित बनाएको छ।
प्रहरीको जीवन केवल कार्यालयसम्म सीमित हुँदैन। त्यो घरसम्म, सम्बन्धसम्म, र व्यक्तिगत भावनासम्म फैलिएको हुन्छ। डिएसपी चन्दका लागि पनि यो सत्य फरक छैन।
लामो ड्युटी, अनिश्चित समय, र निरन्तर जोखिमले व्यक्तिगत जीवनमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। परिवारसँग बिताउने समय कम हुनु, महत्वपूर्ण क्षणहरू छुट्नु, र कहिलेकाहीँ आफ्नै भावना दबाउनुपर्नु—यी सबै उनका मौन पीडाका हिस्सा हुन्।
तर उनले कहिल्यै यी कुरा सार्वजनिक रूपमा देखाइनन्।
किनकि उनको लागि वर्दी केवल जिम्मेवारी होइन यो पहिचान हो। उनको नेतृत्व शैली फरक छ। मातहतका कर्मचारीहरू उनलाई डराउँछन् पनि, र सम्मान पनि गर्छन्। उनले अनुशासनमा कुनै सम्झौता गर्दिनन्। गल्तीमा कठोर कारबाही हुन्छ। तर सही काम गर्नेहरूका लागि उनी ढालझैं उभिन्छिन्। उनको नेतृत्वमा काम गर्नेहरू भन्छन्—
“उहाँसँग काम गर्न गाह्रो छ, तर सिक्न धेरै पाइन्छ।”
बाहिरबाट हेर्दा उनी कडा अधिकारी देखिन्छिन्।
तर नजिकबाट चिन्नेहरू भन्छन्—उनी भित्रबाट अत्यन्त संवेदनशील छिन्। पीडितहरूसँगको व्यवहार, समस्याको तत्काल समाधान खोज्ने प्रयास, र न्याय दिलाउनको लागि गर्ने संघर्ष—यी सबैले उनलाई जनतासँग जोडेको छ।
उनले बारम्बार प्रमाणित गरेकी छन्—
प्रहरी केवल शक्ति होइन, सहारा पनि हो।
डिएसपी पुर्णिमा चन्द को कथा अझै लेखिँदै छ। हरेक दिन, हरेक निर्णय, र हरेक अपरेसनले त्यो कथामा नयाँ अध्याय थपिरहेको छ। उनको जीवनले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ कर्तव्यको बाटो सजिलो हुँदैन। त्यो बाटोमा आलोचना हुन्छ, एक्लोपन हुन्छ, र कहिलेकाहीँ आफ्नै भावना गुमाउनुपर्छ।
तर त्यही बाटोले इतिहास पनि बनाउँछ।
र आज, त्यो इतिहासको एक दृढ, निडर र अलि मार्मिक पाटो बनेकी छन्—डिएसपी पुर्णिमा चन्द
