बेइजिङ – चीनको राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासनको च्याङ-६ मिसनले चन्द्रमाको सुदूर भागबाट ल्याएको धूलोको सूक्ष्म परीक्षण गर्दा वैज्ञानिकहरूले एक अभूतपूर्व खजाना फेला पारेका छन्। यो यस्तो प्रकारको पानी बोक्ने उल्कापिण्डको धुलो हो, जुन पृथ्वीको वायुमण्डलबाट गुज्रिँदा सामान्यतया छिट्टै नष्ट हुन्छ र त्यसैले यो निकै दुर्लभ मानिन्छ।
चन्द्रमामा भेटिएको यो आइवुना-प्रकारको कार्बनयुक्त कोन्ड्राइट, जसलाई छोटकरीमा सीआई कोन्ड्राइट (CI chondrite) भनिन्छ, चन्द्रमामा फेला परेको यस प्रकारको पहिलो पुष्टि गरिएको अवशेष हो। यस खोजले कमजोर र पानी बोक्ने क्षुद्रग्रहहरूले पनि चन्द्रमाको रेगोलिथ (धुलो) मा आफ्नो सूक्ष्म निशान छोड्न सक्छन् भन्ने देखाएको छ।
सीआई कोन्ड्राइटहरू सबैभन्दा बढी पानी र वाष्पशील पदार्थले भरिएका हुन्छन्। यिनीहरूको संरचना रयुगु र बेन्नु जस्ता अन्तरिक्ष चट्टानहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। यिनीहरू अत्यन्तै छिद्रयुक्त र ‘ओसिलो’ हुन्छन्, जसको २० प्रतिशतसम्म तौल हाइड्रेटेड खनिजको रूपमा पानीले बनेको हुन्छ।
यसै कारण, यिनीहरू अन्य अन्तरिक्ष चट्टानको तुलनामा असाध्यै नरम र कमजोर हुन्छन्। वायुमण्डलमा प्रवेश गर्दा यिनीहरू छिट्टै नष्ट हुने भएकाले पृथ्वीमा भेटिने उल्कापिण्डहरूमध्ये एक प्रतिशतभन्दा कम मात्र सीआई कोन्ड्राइट हुने गर्छन्।
सीआई कोन्ड्राइटहरू चन्द्रमामा पनि सुरक्षित रहन सक्ने अपेक्षा थिएन। चन्द्रमामा वायुमण्डल नभए पनि, वस्तुहरू उच्च गतिमा ठोक्किने भएकाले तिनीहरू वाष्पीकरण हुने, पग्लिने वा फेरि अन्तरिक्षमा फर्किने अपेक्षा गरिन्छ।
